Niyə Məhz Bu Ölkə ?
Bütün əsas qlobal reytinqlərdə (Ivy League, Stanford, MIT və s.) şərtsiz və mütləq liderlik; mükəmməl təchizatlı milyardlıq tədqiqat və laboratoriya fondları (endowments); təhsil bitdikdən sonra OPT proqramı çərçivəsində dünyanın ən böyük iqtisadiyyatında (ABŞ-da) ixtisasınız üzrə (xüsusilə STEM ixtisaslarında 3 ilə qədər) qanuni və rəsmi işləmək şansı və inanılmaz dərəcədə müxtəlif, nəhəng maliyyə yardımı (təqaüd) imkanları.
Universitet Növləri
Sistem çoxşaxəlidir: Daha ucuz və birbaşa transfer imkanı (2+2 sistemi) verən iki illik İcma Kollecləri (Community Colleges), böyük büdcəli və minlərlə tələbəsi olan Dövlət (State/Public) universitetləri və çox prestijli, elit Qlobal reytinqli Özəl (Private - Harvard, Yale kimi Ivy League daxil olmaqla) universitetlər.
Təhsil Müddəti
Bakalavr dərəcəsi (Bachelor's) ABŞ sistemində tam 4 ildir (Kredit (credit) sisteminə əsaslanır və əgər tələbə Community College-də 2 il oxuyub 3-cü kursa transfer olursa, yenə cəmi 4 il (2+2=4) davam edir). Magistratura (Master's) proqrama görə 1.5 - 2 il, Doktorantura (PhD) isə əsasən 4-6 il arası davam edir.
Tədris Dili
Tədrisin vahid və mütləq dili İngilis dilidir. Heç bir başqa dildə rəsmi akademik beynəlxalq proqram yoxdur.
İllik təhsil haqqı
Təhsil rüsumları təhsil ocağının statusuna görə çox böyük fərq göstərir. İcma Kollecləri (Community Colleges) ən ucuzudur: illik 7,000 - 12,000 USD. Dövlət (State) universitetləri əsasən illik 20,000 - 35,000 USD. Çox prestijli Özəl (Private/Ivy League) universitetlər isə illik 40,000 - 65,000 USD (hətta 70,000+) ola bilər.
Qəbul və Dil Şərtləri
Akademik tələblər
Bakalavr (Freshman) qəbulu üçün standart 11 illik attestat, yüksək GPA (3.0+), çox güclü motivasiya (inşalar), dərnəklərdə iştirak və bəzən universitetdən asılı olaraq SAT/ACT (Standardized Tests) tələb olunur (baxmayaraq ki, indi çoxu test-optionaldır). Magistratura üçün yaxşı dərəcəli bakalavr diplomu və proqramdan asılı olaraq rəsmi GRE (mühəndislik/elmlər) və ya GMAT (biznes/MBA) balı.
Dil Şərtləri:
İngilis dilini təsdiqləmək üçün qlobal standart olaraq IELTS Akademik (proqramdan və universitet reytinqindən asılı olaraq minimum 6.0-dan 7.5-ə qədər) və ya Amerika sisteminin doğma imtahanı TOEFL iBT (minimum 80 - 100+ bal aralığında). Son illərdə, xüsusən bakalavr qəbullarında Duolingo (DET) sertifikatı da çox geniş (hətta MIT tərəfindən) qəbul edilir.
Tələb Olunan Sənədlər:
- CV
- Akademik Transkript və ingilis dilinə peşəkar tərcümə və notarial təsdiqi
- Attestat və onun ingilis dilinə peşəkar tərcümə və notarial təsdiqi
- Diplom və onun ingilis dilinə peşəkar tərcümə və notarial təsdiqi
- Dil sertifikatı (IELTS/TOEFL)
- SAT/GRE/GMAT
- Personal Statement
- Fənn müəllimlərindən alınmış 2-3 ədəd Tövsiyə məktubu
- Pasport nüsxəsi
Unutmayaq ki, hər bir universitet və ixtisasdan asılı olaraq əlavə və fərqli sənəd tələb oluna bilər. Bunu dəqiqləşdirmək və sənədləşmə prosedurunun doğru aparılması üçün komandamıza müraciət edə bilərsiniz.
Aylıq Yaşam Xərcləri
Amerika nəhəng coğrafiyaya malikdir deyə xərclər (Cost of Living) yerləşdiyiniz Ştata və şəhərə görə çox kəskin dəyişir (aylıq 1,000 - 2,000 USD arası). Məsələn, Nyu-York, Boston və Kaliforniyada (LA, SF) otaq kirayəsi və qida çox baha, lakin Texas (Austin xaric), Ohio, İndiana və ya Orta Qərb (Midwest) ştatlarında ikiqat ucuzdur.
Dövlət təqaüdləri və əhatəsi
ABŞ maliyyə yardımı cəhətdən ən comərd (və eyni zamanda rəqabətli) sistemə malikdir. Burada həm tələbənin ailəsinin gəlirinə əsaslanan ehtiyac yönümlü ('Need-blind' və ya 'Need-aware' - əsasən top universitetlərdə) maliyyə yardımları, həm yüksək SAT/GPA üçün verilən 'Merit-based' (ləyaqət) təqaüdləri, həm də çox məşhur olan idmançı (Athletic) təqaüdləri daxil olmaqla minlərlə spesifik təqaüd fondu (endowment) mövcuddur.
Təqaüdlər kiçik rəqəmlərdən (5,000-10,000 USD endirimdən) tutmuş, təhsil haqqını tamamilə (100%) ödəyən 'Tuition-waiver'-lara və hətta dörd il boyunca təhsil haqqı, yataqxana, qida, sığorta və kitab pulunu (tələbənin cibindən heç nə çıxmayan) 100% əhatə edən çox rəqabətli 'Full-Ride' paketlərinə qədər fərqli miqyaslarda (kompleks şəkildə) dəyişə bilər.
Maliyyə Təminatı
Universitetdən I-20 sənədini almaq və daha sonra Viza proseduruna təqdim etmək üçün tələbənin (və ya sponsorunun) bank hesabında 1 akademik illik tam xərci (təhsil rüsumu + hesablanmış yaşam xərci + sığorta) dollarla əks etdirən rəsmi, real bank hesabı çıxarışı təqdim olunmalıdır.
Unutmayaq ki, bu məlumatlar mütəmadi olaraq dəyişə bilər. Bunu dəqiqləşdirmək və sənədləşmə prosedurunun doğru aparılması üçün komandamıza müraciət edə bilərsiniz.
İş İmkanları
F-1 tələbə vizasının şərtləri çox aydındır: Təhsil alarkən tələbə yalnız universitet kampusu daxilində (kitabxana, yeməkxana, asistentlik) həftədə maksimum 20 saat olmaqla rəsmi (SSN alaraq) işləyə bilər (kampus xarici hər hansı kafedə işləmək qanunsuzdur). Kampus xaricində icazəli və ixtisasınız üzrə staj keçmək üçün xüsusi CPT (Curricular Practical Training) sənədi, məzundan sonra işləmək üçün isə OPT (Optional Practical Training) sənədi mütləq alınmalıdır.
Müraciət Tarixləri
Sənəd qəbul tarixləri sistemləri çox fərqlidir: Xüsusilə Ivy League və digər yüksək reytinqli rəqabətli universitetlər üçün Erkən müraciət Noyabr ayının 1-i və ya 15-də tam bitir. Standart müraciətlər isə universitetdən asılı olaraq Yanvarın 1-i ilə Mart ayları arasında mütləq tamamlanmalıdır.
Tez-tez Verilən Suallar (FAQ)
İvy League universitetlərinə (Harvard, Yale) necə tam təqaüdlə qəbul olum?
Qəbul üçün yalnız yüksək qiymət və SAT balları bəs etmir. Mükəmməl inşalar (Personal Essay), beynəlxalq olimpiadalar, fərqli sosial layihələr və güclü liderlik keyfiyyətləri göstərilməlidir.
WES (World Education Services) diplom tanınması nədir?
Amerika sistemində (GPA 4.0) qiymətləndirmə fərqli olduğu üçün, bir çox universitetlər sizin Azərbaycan attestatı və ya diplomunuzu rəsmi konvertasiya etmək üçün pullu WES xidmətindən istifadə etməyinizi tələb edir.
OPT və STEM OPT nədir?
OPT (Optional Practical Training) F-1 tələbələrinin məzun olduqdan sonra ABŞ-da 1 il qanuni işləmə hüququdur. Əgər ixtisasınız STEM (Elm, Texnologiya, Mühəndislik, Riyaziyyat) siyahısındadırsa, bu müddət 3 ilə qədər uzadılır.
ABŞ vizasında F-1 müsahibəsi necə keçir?
F-1 müsahibəsi konsulla üzbəüz cəmi 2-5 dəqiqə çəkir. Əsas diqqət sizin bir tələbə kimi niyyətinizin səmimiliyinə, vəsaitinizin kifayət qədər olmasına və təhsildən sonra vətənə qayıtmaq üçün güclü ‘bağlarınız’ın olmasına yönəlir.
CPT (Curricular Practical Training) nədir?
Təhsil müddətində universitetin xüsusi icazəsi ilə kampusdan kənarda, yalnız ixtisasınız üzrə maaşlı staj (internship) keçmək üçün verilən rəsmi sənəddir.
ABŞ-da fərqli ştatlara transfer (keçid) etmək asandır?
Bəli. ABŞ təhsil sistemi kreditlər üzərində qurulub. Tələbə 1-2 semestr oxuduqdan sonra topladığı kreditlərlə başqa ştatdakı fərqli bir universitetə asanlıqla transfer oluna bilər.
Need-blind və Need-aware təqaüd siyasətinin fərqi nədir?
Need-blind universitetlər (çox nadir elit məktəblər) qəbul qərarında sizin pulunuzun olub-olmamasına baxmır. Need-aware universitetləri isə əgər siz çox təqaüd istəsəniz, qəbul şansınızı azalda bilərlər.
ABŞ-da qohumlarımın olması viza üçün riskdir?
Əgər qohumlarınız qeyri-qanuni yolla qalırlarsa və ya siz onlara güvənərək ‘maliyyə zəmanəti’ təqdim edirsinizsə bu, viza məmurunda sizin də orada miqrant kimi qalmaq niyyətiniz olduğu şübhəsini yarada bilər.
